Psychische klachten? De huisarts kan je helpen

Somberheid, angst, stress of slecht slapen kunnen je dagelijks leven flink beïnvloeden. Toch is het niet altijd makkelijk om erover te praten of hulp te zoeken. Je huisarts is een goed eerste aanspreekpunt bij psychische klachten. Je hoeft niet precies te weten wat er aan de hand is: vertellen wat je merkt, is genoeg om samen te kijken naar een volgende stap.

Met welke psychische klachten kun je naar de huisarts?

Je kunt bij de huisarts terecht met allerlei klachten, bijvoorbeeld:

• somberheid of weinig plezier ervaren;
• angst, paniek of veel piekeren;
• langdurige stress of overbelasting;
• problemen met slapen of concentreren;
• heftige emoties of moeite om daarmee om te gaan;
• klachten na een ingrijpende gebeurtenis;
• problemen thuis, op school of op je werk die invloed hebben op hoe je je voelt.

Psychische en lichamelijke klachten kunnen elkaar beïnvloeden. Soms spelen lichamelijke oorzaken, medicatie of leefomstandigheden ook een rol. De huisarts kan met je bespreken wat er mogelijk meespeelt.

Wat doet de huisarts bij psychische klachten?

De huisarts luistert naar je verhaal en brengt samen met jou je klachten en situatie in kaart. Vaak bespreekt de huisarts hoe lang de klachten bestaan, hoeveel invloed ze hebben op je dagelijks leven en wat je zelf al hebt geprobeerd. Je hoeft je niet voor te bereiden, maar het kan helpen om vooraf een paar punten op te schrijven.

Afhankelijk van je situatie kan de huisarts verschillende vormen van ondersteuning voorstellen. In veel huisartsenpraktijken is een praktijkondersteuner huisarts voor geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ) beschikbaar. Die kan met je meedenken, gesprekken voeren en helpen om je klachten beter te begrijpen. Soms passen praktische aanpassingen, begeleiding of een verwijzing naar een psycholoog of andere hulpverlener beter. De huisarts bespreekt welke mogelijkheden er zijn.

Zo bereid je het gesprek voor

Praten over psychische klachten kan spannend zijn. Deze tips kunnen helpen:

• Schrijf op waar je last van hebt en wanneer de klachten begonnen.
• Noteer wat de klachten makkelijker of juist erger maakt.
• Vertel wat de invloed is op bijvoorbeeld slapen, werk, school of contact met anderen.
• Schrijf je vragen op, zodat je ze tijdens het gesprek niet vergeet.
• Vraag eventueel iemand die je vertrouwt om mee te gaan.

Je mag eerlijk vertellen als je het moeilijk vindt om erover te praten. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met: “Ik weet niet goed hoe ik dit moet uitleggen, maar het gaat niet goed met me.”

Vertrouwelijkheid en vervolgstappen

Wat je met je huisarts bespreekt, valt onder het medisch beroepsgeheim. De huisarts deelt informatie niet zomaar met anderen. Als je wordt verwezen, bespreekt de huisarts doorgaans met je welke informatie nodig is en met wie die wordt gedeeld. Je kunt altijd vragen stellen over je dossier of over de voorgestelde behandeling.

De juiste hulp vinden kan tijd kosten. Vraag daarom gerust wat je kunt doen terwijl je wacht, en met wie je contact kunt opnemen als je klachten verergeren. Als een voorgestelde aanpak niet goed voelt of onvoldoende helpt, bespreek dat dan opnieuw met je huisarts.

Wanneer is snelle hulp nodig?

Neem bij ernstige of snel verergerende klachten contact op met je huisarts. Buiten kantooruren kun je de huisartsenpost bellen. Denk je eraan jezelf iets aan te doen, of maak je je zorgen om iemand anders? Neem contact op met de huisarts of de huisartsenpost. Bij direct gevaar bel je 112. In Nederland kun je ook dag en nacht contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 113 of 0800-0113, of chatten via 113.nl.

Je hoeft niet te wachten tot het erger wordt

Je hoeft geen duidelijke diagnose te hebben om hulp te vragen. Ook als je twijfelt of je klachten “erg genoeg” zijn, kun je een afspraak maken. Een gesprek met je huisarts kan helpen om overzicht te krijgen en samen te bepalen wat op dit moment passend is.

Veelgestelde vragen over de huisarts bij psychische klachten

1. Kan een huisarts een psychische diagnose stellen?
2. Kun je zonder verwijzing naar de psycholoog?
3. Wie mag een psychische stoornis vaststellen?
4. Waar naartoe met psychische klachten?
5. Hoe noem je een psycholoog bij de huisarts?

Kan een huisarts een psychische diagnose stellen?

Ja, een huisarts kan psychische klachten beoordelen en soms een diagnose stellen, bijvoorbeeld bij veelvoorkomende problemen zoals angst of somberheid. De huisarts bespreekt je klachten, hoe lang ze spelen en welke invloed ze hebben op je dagelijks leven. Bij complexere of langdurige klachten kan de huisarts je doorverwijzen naar een psycholoog, psychiater of andere specialist voor verder onderzoek. Je hoeft zelf geen diagnose te hebben om hulp te vragen: vertel gewoon wat je merkt en waar je tegenaan loopt.

Kun je zonder verwijzing naar de psycholoog?

Ja, je kunt zelf contact opnemen met een psycholoog; een verwijzing van de huisarts is niet altijd nodig. Wil je de behandeling vergoed krijgen vanuit de basisverzekering, dan is meestal wél een verwijzing nodig en moet er sprake zijn van verzekerde geestelijke gezondheidszorg. Controleer ook de voorwaarden van je zorgverzekeraar, zoals gecontracteerde zorg en het eigen risico. Een psycholoog kan je vertellen wat in jouw situatie geldt.

Wie mag een psychische stoornis vaststellen?

Een psychische stoornis kan worden vastgesteld door een bevoegde zorgprofessional met passende deskundigheid, zoals een psychiater, klinisch psycholoog of gz-psycholoog. Ook je huisarts kan je klachten beoordelen, een diagnose stellen bij veelvoorkomende psychische problemen en passende hulp bieden of je doorverwijzen voor uitgebreider onderzoek. Wie de diagnose stelt, hangt af van je klachten en de situatie; je huisarts kan uitleggen welke professional daarvoor het meest geschikt is.

Waar naartoe met psychische klachten?

Bij psychische klachten kun je het beste beginnen bij je huisarts. Die luistert naar je, bespreekt wat er aan de hand is en kijkt samen met jou welke hulp past. Soms kun je terecht bij de praktijkondersteuner ggz (POH-GGZ); zo nodig kan de huisarts je doorverwijzen naar passende hulp. Neem bij ernstige of snel verergerende klachten contact op met je huisarts of de huisartsenpost. Bij direct gevaar bel je 112.

Hoe noem je een psycholoog bij de huisarts?

De psycholoog die in of via de huisartsenpraktijk ondersteuning biedt, heet meestal de praktijkondersteuner huisarts geestelijke gezondheidszorg (POH-GGZ). Deze begeleider is gespecialiseerd in psychische klachten en kan met je meedenken, gesprekken voeren en samen met jou bekijken welke hulp passend is. De POH-GGZ is niet altijd zelf psycholoog; je huisarts kan uitleggen welke ondersteuning er in jouw praktijk beschikbaar is.