Een leeg gevoel bij borderline: wat betekent het en wat kan helpen?

Een aanhoudend gevoel van leegte kan veel invloed hebben op je dagelijks leven. Als je borderline persoonlijkheidsstoornis (BPS) hebt, kun je die leegte ervaren als een gevoel dat er iets ontbreekt, alsof je niet goed weet wie je bent of alsof niets je echt raakt. Dat kan verwarrend en zwaar zijn. Je hoeft dit gevoel niet weg te drukken of er alleen mee te blijven zitten.

In dit artikel lees je wat een leeg gevoel bij borderline kan inhouden en welke stappen steun kunnen bieden. Iedereen ervaart BPS anders; wat voor de één helpt, werkt niet automatisch voor de ander.

Wat is een leeg gevoel?

Leegte is meer dan je af en toe vervelen. Het kan voelen alsof je geen duidelijke emoties hebt, nergens plezier uit haalt of losstaat van jezelf en anderen. Soms is het juist een onrustige leegte: je voelt dat er iets moet gebeuren, maar weet niet wat. Sommige mensen proberen dat gevoel te verdrijven met bijvoorbeeld veel prikkels, impulsieve keuzes, middelengebruik of voortdurend contact zoeken. Dat kan tijdelijk afleiden, maar lost de onderliggende pijn niet altijd op.

Bij borderline kan leegte samenhangen met sterke wisselingen in emoties, onzekerheid over je identiteit en angst voor afwijzing of verlies. Dat betekent niet dat iedereen met BPS hetzelfde ervaart, of dat leegte alleen bij borderline voorkomt. Ook depressie, langdurige stress, trauma, rouw of andere omstandigheden kunnen een rol spelen.

Waarom kan leegte bij borderline voorkomen?

Er is meestal niet één oorzaak. De leegte kan bijvoorbeeld sterker worden wanneer je weinig verbinding met anderen voelt, niet goed weet wat je nodig hebt of lang probeert je gevoelens te onderdrukken. Ook een periode van spanning, conflict of verandering kan het gevoel versterken.

Het kan helpen om nieuwsgierig te kijken naar wat er vlak vóór de leegte gebeurde. Was je moe, voelde je je afgewezen, had je ruzie of was je juist langere tijd alleen? Zo’n verband ontdekken is geen bewijs dat je iets verkeerd doet. Het kan wel aanwijzingen geven over welke steun op dat moment nodig is.

Wat kun je doen wanneer de leegte opkomt?

• Benoem wat je merkt. Probeer bijvoorbeeld: “Ik voel me leeg en onrustig” of “Ik voel me ver van mezelf.” Je hoeft het gevoel niet meteen te begrijpen of op te lossen.
• Breng je aandacht naar het hier en nu. Voel je voeten op de grond, noem vijf dingen die je ziet of houd een koel voorwerp vast. Rustige ademhaling kan ook helpen. Kies iets dat prettig en veilig voor je voelt.
• Onderzoek wat je nodig hebt. Misschien heb je rust, beweging, eten, slaap, afleiding of contact nodig. Een kleine, haalbare stap is vaak genoeg om mee te beginnen.
• Zoek contact met iemand die je vertrouwt. Je kunt concreet zeggen: “Ik voel me leeg. Wil je even bij me blijven of met me bellen?” Je hoeft niet meteen een oplossing te hebben.
• Kies een activiteit die bij jouw waarden past. Denk aan douchen, iets klaarmaken, een korte wandeling, muziek luisteren of een klein klusje afronden. Het doel is niet om jezelf te dwingen blij te zijn, maar om voorzichtig weer contact te maken met het moment.
• Stel impulsieve beslissingen zo mogelijk uit. Als je de neiging voelt om iets te doen waar je later spijt van kunt krijgen, spreek dan met jezelf af eerst tien minuten te wachten en iemand te benaderen. Maak vooraf, samen met je behandelaar, een plan voor zulke momenten.

Niet elke strategie werkt altijd. Als een oefening je juist meer spanning geeft, stop er dan mee en probeer iets anders. Je behandelaar kan helpen om een persoonlijk plan te maken.

Welke professionele hulp kan helpen?

Je huisarts kan met je meedenken en je zo nodig verwijzen naar passende geestelijke gezondheidszorg. Behandelingen zoals dialectische gedragstherapie (DGT/DBT), schematherapie en mentalization-based treatment (MBT) kunnen mensen helpen om emoties beter te begrijpen en hanteren, relaties te onderzoeken en met moeilijke momenten om te gaan. Welke behandeling passend is, hangt af van je situatie.

Je kunt met een behandelaar bespreken hoe vaak de leegte voorkomt, wat eraan voorafgaat en wat je op zulke momenten doet. Een eenvoudig dagboekje met je stemming, gebeurtenissen en behoeften kan helpen patronen te herkennen. Het is geen huiswerk dat perfect moet; een paar steekwoorden kunnen al genoeg zijn.

Wanneer is direct hulp nodig?

Neem direct contact op met iemand als je bang bent dat je jezelf iets aandoet of de controle verliest. Bel bij acuut gevaar 112. Je kunt ook contact opnemen met je huisarts of de huisartsenpost; buiten kantooruren kan de huisarts je in contact brengen met de crisisdienst. Denk je aan zelfdoding, bel dan 113 of gratis 0800-0113, of chat via 113.nl.

Je hoeft de leegte niet alleen te dragen

Een leeg gevoel kan echt en overweldigend zijn, maar het hoeft niet te bepalen hoe je leven eruitziet. Met steun, passende behandeling en kleine stappen kun je leren herkennen wat er speelt en wat je op dat moment nodig hebt. Als het vandaag alleen lukt om iemand te vertellen dat het niet goed gaat, is dat al een waardevolle stap.

Deze informatie vervangt geen persoonlijk advies of behandeling. Neem bij aanhoudende klachten contact op met je huisarts of behandelaar.

8 Tips om met een Leeg Gevoel bij Borderline om te Gaan

1. Benoem het gevoel zonder jezelf te veroordelen.
2. Probeer een korte grounding-oefening
3. Houd een vast dagritme aan, ook met kleine stapjes.
4. Schrijf op wat het lege gevoel versterkt of verzacht.
5. Zoek contact met iemand die je vertrouwt.
6. Oefen met DBT-vaardigheden, zoals mindfulness en zelfkalmering.
7. Bespreek terugkerende leegte met je behandelaar.
8. Zoek direct hulp als je jezelf niet veilig voelt.

Benoem het gevoel zonder jezelf te veroordelen.

Probeer het lege gevoel op te merken en er woorden aan te geven, zonder jezelf daarvoor te veroordelen. Je kunt bijvoorbeeld denken: “Ik voel me op dit moment leeg” in plaats van “Er is iets mis met mij.” Zo erken je wat je ervaart, zonder dat het gevoel meteen iets zegt over wie je bent. Je hoeft het niet direct op te lossen; soms is het al helpend om er met mildheid bij stil te staan.

Probeer een korte grounding-oefening

Probeer een korte grounding-oefening wanneer het lege gevoel opkomt. Breng je aandacht rustig naar het hier en nu: voel je voeten op de grond, merk op hoe je lichaam door de stoel wordt gedragen en noem vijf dingen die je ziet. Je kunt ook luisteren naar de geluiden om je heen of een voorwerp vasthouden en de vorm en textuur ervan beschrijven. Zo hoef je het gevoel niet meteen te veranderen; je helpt jezelf alleen om weer wat meer contact te maken met het huidige moment. Kies een oefening die veilig en prettig voelt, en stop als je er juist onrustiger van wordt.

Houd een vast dagritme aan, ook met kleine stapjes.

Een vast dagritme kan houvast geven wanneer je je leeg voelt. Probeer op ongeveer dezelfde tijden op te staan, te eten en naar bed te gaan, en plan één of twee kleine activiteiten in, zoals douchen, even naar buiten gaan of een maaltijd klaarmaken. Je hoeft niet meteen een strak schema te volgen: begin met een stap die haalbaar voelt en bouw het rustig op. Een voorspelbaar ritme kan helpen om de dag overzichtelijker te maken, ook als het lege gevoel niet direct verdwijnt.

Schrijf op wat het lege gevoel versterkt of verzacht.

Schrijf op wanneer het lege gevoel sterker wordt en wanneer het juist iets afneemt. Noteer bijvoorbeeld wat er gebeurde, met wie je was, hoe je je voelde en wat je op dat moment nodig had. Misschien merk je dat vermoeidheid, spanning of alleen zijn de leegte versterkt, terwijl rust, beweging of contact met iemand vertrouwd verlichting geeft. Je hoeft niet uitgebreid te schrijven: een paar steekwoorden zijn genoeg. Na verloop van tijd kunnen je notities helpen patronen te herkennen en te ontdekken welke kleine stappen jou steun bieden.

Zoek contact met iemand die je vertrouwt.

Een leeg gevoel kan minder overweldigend worden als je het met iemand deelt die je vertrouwt. Je hoeft niet precies uit te leggen waar het vandaan komt of meteen om advies te vragen. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik voel me leeg en wil liever even niet alleen zijn.” Misschien helpt een telefoontje, samen wandelen of gewoon stil bij elkaar zitten. Geef ook aan wat je op dat moment nodig hebt, zoals luisteren, afleiding of praktische steun. Is praten moeilijk, stuur dan een kort berichtje. Het belangrijkste is dat je de verbinding zoekt op een manier die voor jou veilig en haalbaar voelt.

Oefen met DBT-vaardigheden, zoals mindfulness en zelfkalmering.

Oefen met vaardigheden uit de dialectische gedragstherapie (DBT), zoals mindfulness en zelfkalmering. Mindfulness kan je helpen opmerken wat je voelt en ervaart, zonder jezelf meteen te veroordelen of het gevoel te hoeven veranderen. Bij zelfkalmering gebruik je je zintuigen om jezelf op een prettige manier tot rust te brengen, bijvoorbeeld door rustige muziek te luisteren, een warme douche te nemen of iets zachts vast te houden. Probeer verschillende oefeningen uit op een moment dat je je redelijk stabiel voelt, zodat je weet wat jou kan helpen wanneer de leegte opkomt.

Bespreek terugkerende leegte met je behandelaar.

Komt het gevoel van leegte regelmatig terug? Bespreek dit dan met je behandelaar. Vertel wanneer het meestal opkomt, wat eraan voorafgaat en hoe je ermee omgaat. Samen kunnen jullie onderzoeken welke factoren meespelen en welke strategieën jou kunnen helpen. Je hoeft het niet precies te kunnen uitleggen: ook zeggen “ik voel me vaak leeg, maar ik weet niet goed waarom” is een goed begin.

Zoek direct hulp als je jezelf niet veilig voelt.

Voel je je niet veilig of ben je bang dat je jezelf iets aandoet? Zoek dan direct hulp en blijf er niet alleen mee. Vertel het aan iemand die je vertrouwt en neem contact op met je huisarts of de huisartsenpost; zij kunnen je zo nodig doorverbinden met de crisisdienst. Is er direct gevaar, bel dan 112. Bij gedachten aan zelfdoding kun je dag en nacht bellen met 113 of gratis met 0800-0113, of chatten via 113.nl.